DIỄN ĐÀN NGƯỜI DÂN VIỆT NAM

XÂY DỰNG CÔNG BẰNG THỊNH VƯỢNG NHÂN BẢN

Chấp bút vài dòng… (Đọc “Sàigòn, một góc ký ức và bây giờ” của Vũ Thế Thành)_Nguyễn Văn Lục.

E-mail Print

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      Image result for Saigon Một Ký Ức Bây Giờ

Cho đến bây giờ, tuổi đã hạc, tôi vẫn chưa hiểu rõ cái ý của cái anh Chí Phèo, làng Vũ Đại nói: “Ở đâu có này thì ở đó có kia” là nghĩa lý làm sao? Phải chăng là một chủ trương sống huề cả làng?

Nhưng tôi biết chắc một điều, Chí Phèo là người hướng dẫn gợi hứng cho tôi nhiều điều, ngay cả cái nhân cách Chí Phèo, ngay cả chửi là một triết lý sống. Phải đấy, chửi điều xấu là nhân cách lắm chứ! Hơn nhiều người.

Chỉ khác tôi một điều, Chí Phèo sống bằng chửi, còn tôi sống để cầm bút. Mà cầm bút như tôi thì quả thực: giấy bút lầm than. Trong thời đại này viết tử tế là điều khó thật.

Vậy mà tôi được đọc một nhà văn trong nước, Vũ Thế Thành, viết như một làn gió thoảng, viết nhẹ nhàng như chuyện đời thường, đọc như uống một ly chanh đường giữa cái nắng Sài Gòn. Viết về chuyện bây giờ mà như thể viết về một nơi nào khác, viết như một hồi ức nhắc nhở, đọc chơi.

Chỉ khác tôi một điều, những chuyện Vũ Thế Thành viết đều là chuyện nhỏ. Nhỏ mà như lời nhắn nhủ nhẹ nhàng. Viết ra chỉ là cái cớ để nói về một điều không phải là cái ấy.

Tác giả sống cả đời ở Sài Gòn. Bây giờ ẩn cư tại Đà Lạt để viết về Sài Gòn.

Nhưng, đọc anh, tôi thấy tôi trong đó: Tôi di cư – tôi Đà Lạt thời sinh viên – tôi Sàigòn nhớ nhớ quên quên, và tôi sau 1975 với tâm trạng người Sài Gòn trong cuộc đổi đời.

Cái tâm trạng chung là nhớ về. Không ngờ cái tâm trạng từ mỗi cá thể trở thành cái chung trong cái riêng. Đọc anh tôi rất dễ chia sẻ như có một mẫu số chung nào đó. Mẫu số chung ấy trong cùng một hoàn cảnh- càng cắm rễ sâu, khi phát tán càng có cơ hội gắn bó, gần gũi. Mỗi người mỗi phương mà tấm lòng vẫn là một. Nó sẽ tự phát trở thành một thứ ký ức tập thể (collective memory).

Cái nhớ của tác giả cũng là cái nhớ của tôi và của nhiều người khác đã từng một cội nguồn, đã từ đó mà lớn lên. Và chỉ cần một cái click nhẹ mọi sự sẽ như một cảnh trí quay lại của một cái đèn kéo quân.

Sự chia sẻ của tôi với tác giả có thể còn trở nên cần thiết hơn khi đọc “Chuyện của một thời”. Những trải nghiệm của tác giả với 6 tháng đạp xích lô ghi lại những khoảnh khắc sống cũng như những nghịch cảnh của một Sài Gòn thật buồn là những kinh nghiệm đắt giá của một người trong cuộc.

Trong bài Một chút Sài Gòn trong lòng Hamburg, tác giả viết:

Nửa đêm về sáng khi viết những dòng chữ này từ Hamburg, tôi chợt thấy nhớ và thương Sài Gòn lận đận, nơi tôi sinh ra, lớn lên và sống gần hết đời mình. Người ta cứ tiến, còn mình đứng yên, người bán buôn những hứa hẹn hoa mỹ, nhưng rất nhiều người vẫn nuôi hy vọng đổi đời qua những tấm vé số’.

                                      

Tâm trạng ấy là có thật và chỉ khi xa nhà mới thấy thấm thía. Phải đi xa, ở xa có khi nửa vòng trái đất mới xót thương, tội nghiệp cho Sài Gòn. Sài Gòn đau đáu trong giấc ngủ muộn mỗi khi nghĩ về.

Bản thân tôi, đã từng nhiều đêm thao thức, đôi khi phẫn nộ mỗi khi đọc những tin tức xấu về đất nước mình. Sao lại có thể lãnh dạm vô tình đến thế! Có một thứ giao cảm rất gần gũi ở một không gian xa cách mịt mù mới cảm nhận được. Phần người ở xa không sao hiểu được!

Tôi đã một lần về lại Sài Gòn, vẫn đường phố ấy, vẫn con đường Duy Tân, nhưng nhà cửa san sát như chen chúc để nhô lên, nhộn nhịp, xô bồ…

Dọc đường Lê Văn Duỵệt cũ, nơi tôi lớn lên, , nay hai bên đường, những sợi giây điện đủ loại, từng bó, từng chùm, xoắn chằng chịt lấy nhau, làm trĩu nặng nghiêng đổ các cột điện gỗ. Tôi có một cảm giác sợ hãi không cắt nghĩa được. Chúng là những sợi gì? Tên chúng là gì? Chúng là ai? Có thể là những sợi gian dối, lừa phỉnh, gian tham, oan ức, trói tay… Còn đâu là những sợi tơ trời, giăng mắc ràng buộc nhau trong thân phân phận lứa đôi?

Mọi sự như không còn như trước nữa- một cuộc sống như thể ở một nơi nào khác. Nó không phải là một Sài Gòn của tôi như thuở nào.

Và dĩ nhiên, Đà Lạt của tôi cũng như của tác giả, không phải là thứ Đà Lạt với: nhà hàng, nhà cao tầng, các vạt đồi đã đốn cây xanh, còn trơ đất đỏ sẵn sàng cho những dự án hoành tráng, xứng tầm với thành phố du lịch, xứ sở ngàn hoa như có người nói “Người ta cắt một mảnh Sài Gòn lên, đem dán vào Đà Lạt và bảo rằng Đà lạt đang phát triển trong… quy hoạch (Kiều Lão Đà lạt).

Một Đà lạt mà tác giả tự hỏi còn cái hồn ra sao?

Trong trí nhớ của tôi Đà Lạt là một thành phố quanh năm mùa xuân.Chỉ cần ngồi trên chiếc xe đò Minh Trung, qua khỏi Định Quán, đi qua Blao là như hít thở không khí Đà Lạt rồi. Nhà dân thì thường bằng gỗ sơn đủ mầu, có cửa kính, trước khi nó trở thành một thành phố của các đám cưới với tuần trăng mật.

Đà lạt cũng cho thấy, đó là một thành phố tiêu biểu cho phong cách thuộc địa với những biệt thự ẩn hiện dưới các triền đồi thơ mộng: đồi cù, thảm cỏ xanh mướt, đồi thông, tháp chuông trường Yersin màu gạch đỏ đẹp làm sao,..

Ký vãng cũ lúc nào không hay trở thành cái lẽ sống ở đời (la raison d’être) ở những người như tác giả.

Sài Gòn của Vũ Thế Thành không chỉ là con người, là cuộc đời dâu bể, mà cả đôi chút ký ức của tác giả về những món ăn, dù tầm thường như hột vịt lộn, chả lụa, cà cuống, cháo lòng, nước mắm tĩn,..  Tất cả những thứ đó với vốn liếng chuyên môn khoa học về thực phẩm của tác giả, nó gợi nhớ người đọc đến Vũ Bằng- khi sống ở Sài Gòn cũng gợi nhớ về Hà Nội trong Miếng ngon Hà Nội với cốm vòng, ngô rang, khoai lùi, chả cá, thịt cầy, gỏi, rươi,.. Nhưng tính chất khoa học của món ăn thì hẳn không tìm thấy trong Miếng ngon Hà Nội của Vũ Bằng được.

Những phần viết về món ăn này trong số bài viết của tác giả nếu khéo sắp xếp có cơ may trở thành như một thứ chủ thuyết phồn thực.

Không khó để nhận ra tâm trạng buồn của tác giả khi kết thúc mỗi bài viết. Một cái buồn như thể một triết lý sống trong nỗi bất lực, buông xuôi. Nỗi buồn của tác giả làm tôi nghĩ đến cuốn sách mỏng, Nước mắt của Rừng của Amai B’Lan. Nỗi buồn và nước mắt có giải quyết được gì không?

Chúa trước khi về cõi, chỉ nhắc các đệ tử: Phải tỉnh thức. Đó là cách nói của Chúa. Phần tôi, tôi có cách nói của tôi, cách nói động não và cựa mình. Đối với tôi, trên tất cả mọi thứ vẫn là con người.

Dù vật đổi sao dời, Sài Gòn vẫn luôn luôn ở trong tim của tôi, cũng là của tác giả, cũng là của những người miền Nam, của những kẻ đã ra đi và của những kẻ còn ở lại. Với “Sài Gòn, một góc ký ức và bây giờ”, tôi có thể nói: xin cầm lấy và đọc như tôi đã đọc.

Nguyễn Văn Lục (cựu sinh viên Triết, Viện Đại học Đà Lạt)

Nguồn :Khoa HọcNet.Com.

Share

scroll back to top
 

TIN MỚI NHẤT